Obserwujemy obecnie szereg megatrendów, które zmieniają nasz świat szybciej, niż ktokolwiek przewidywał. Definiuje się pięć takich megatrendów: zmiany klimatyczne i demograficzne, przełomowe zmiany technologiczne, fragmentację świata oraz niestabilność społeczną. Są one ze sobą ściśle powiązane i wzajemnie się napędzają (pętla sprzężenia zwrotnego). Wydarzenia takie, jak rozwój sztucznej inteligencji, to przełomowe punkty zwrotne (tzw. tipping points) prowadzące do zmian na skalę globalną. Doświadczamy współwystępowania kryzysów – klimatycznych, gospodarczych i politycznych – które łącznie tworzą stan permanentnego metakryzysu.

Do najważniejszych procesów zachodzących w ostatnich latach niewątpliwie można zaliczyć następujące:

• zmiany klimatyczne – przewiduje się, że średnia globalna temperatura przekroczy próg 1,5°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej w co najmniej jednym z najbliższych 5 lat,
• zmiany w sferze komunikacji społecznej – pojawienie się i rozwój mediów społecznościowych zmieniło nie tylko sposób komunikowania się między ludźmi, ale przede wszystkim dostarczyło potężnych narzędzi wpływu na społeczeństwa, kreowania zjawisk społecznych, radykalnie zmieniając sposób uprawiania polityki i funkcjonowania życia społecznego w mikro i makroskali,
• zmiany technologiczne – wprowadzenie generatywnych aplikacji AI, takich jak ChatGPT i GPT4, sprawiło, że sztuczna inteligencja przestała być tylko modnym hasłem, a stała się rzeczywistością, co wpływa na funkcjonowanie we wszystkich sferach życia ludzi i społeczeństw,
• skutki zmian klimatycznych i demograficznych zostały dodatkowo wzmocnione przez inne czynniki, takie jak restrykcyjna polityka imigracyjna, która spowodowała zmniejszenie siły roboczej i poważne niedobory pracowników w wielu krajach oraz poszukiwanie dostępu do zasobów naturalnych niezbędnych do dalszego rozwoju (np. metale ziem rzadkich), co generuje niestabilność polityczną w wielu regionach świata,
• niestabilność społeczna doprowadziła do poważnej polaryzacji i niepewności politycznej w wielu krajach,
• napięcia między państwami narodowymi narastały od pewnego czasu, ale obecnie przerodziły się w gorące wojny w Europie Wschodniej i na Bliskim Wschodzie,
• świat staje się mniej wolny: jeśli do 2005 r. demokracja i wolności rozprzestrzeniały się na całym świecie, to dziś są w fazie upadku – tendencja ta utrzymuje się niezmiennie od 13 lat,
• zmienia się układ sił na świecie – jeśli obecnie cztery z ośmiu największych gospodarek świata znajdują się w Europie (w tym Wielka Brytania), to do 2030 r. liczba ta spadnie do trzech (w tym Wielka Brytania), a do 2050 r. pozostaną tylko Niemcy,
• gospodarka światowa zwraca się ku Wschodowi – o ile w 2005 r. gospodarka europejska (według bieżących cen rynkowych) była ponad sześciokrotnie większa od chińskiej, dziś Chiny niemal ją dogoniły, osiągając wartość 11,4 bln euro, w porównaniu z 15,9 bln euro w UE-28 lub 13,5 bln euro w UE-27,
• łączność to nowa geopolityka – jeśli w 2005 r. na całym świecie było około miliarda użytkowników Internetu, to obecnie liczba ta wynosi prawie cztery miliardy i wciąż rośnie; jednocześnie gwałtownie wzrasta liczba podłączonych do sieci urządzeń, napędzana przez szybko rozwijający się Internet rzeczy i czwartą rewolucję przemysłową; „łączność” staje się rzeczywiście silnym wyrazem potęgi politycznej i globalnych ambicji, znacznie wykraczającym poza zwykłą ekonomię.

Zarysowane trendy i zmiany wskazują, że mamy aktualnie do czynienia z procesem wyłaniania się nowego porządku światowego. Dotychczasowe potęgi polityczne i gospodarcze wydają się tracić swoją siłę i wpływy, a na znaczeniu zyskują pretendenci spoza zachodniego świata. Jednocześnie obserwujemy próby przebudowy lub wręcz nowego ukształtowania porządku międzynarodowego opartego na relacjach siły i partykularnych interesów poszczególnych państw.

Zachodzące zmiany gospodarcze, technologiczne, społeczne i polityczne stawiają wiele wyzwań także przed nauką i naukowcami, otwierają nowe pola badawcze i generują zapotrzebowanie na nowe idee i rozwiązania. Nauka poszukuje nie tylko przyczyn zmian, ale powinna oferować rozwiązania umożliwiające zapobieganie negatywnym zjawiskom – od technologii pozyskiwania metali ziem rzadkich, przez modele ekonomiczne, aż po strategie obrony przed dezinformacją w świecie cyfrowym.

Do najważniejszych obszarów refleksji podczas Kongresu należeć będą:

• zmiany klimatyczne – przekraczanie kolejnych progów wzrostu temperatury oraz wyzwania związane z transformacją energetyczną i zrównoważonym rozwojem,
• technologia i AI – rzeczywistość ery generatywnej sztucznej inteligencji, która redefiniuje naukę i życie codzienne, stawiając pytania o rzetelność badań i granice kontroli,
• demografia i zdrowie – zmiany demograficzne zachodzące w społeczeństwach i związany z nimi problem dzietności,
• komunikacja i społeczeństwo – analiza nie tylko nowych mediów i technologii, ale także głębokiego kryzysu komunikacji międzyludzkiej i społecznej,
• geopolityka i bezpieczeństwo – próby zrozumienia nowego porządku światowego w obliczu zjawiska "nowej wojny" oraz zmieniającego się układu sił, gdzie dotychczasowe potęgi mierzą się z wyzwaniami płynącymi z innych regionów świata.

Uczestnikami Kongresu będą wybitne postaci zajmujące się ww. obszarami badań oraz kreowaniem i zarządzaniem procesami społeczno-gospodarczymi w Polsce, Niemczech i innych krajach. Naszym celem jest wywołanie w Gdańsku otwartego, interdyscyplinarnego dyskursu nad przyszłością społeczeństw i naszej Planety. Stypendyści Fundacji Aleksandra von Humboldta, autorytety z krajów UE, w tym Polski i Niemiec mają szczególną odpowiedzialność wobec swoich społeczeństw, żeby wpływać na charakter globalnych i lokalnych zmian, jakie megatrendy wywierają na rozwój Europy i świata. Societas Humboldtiana Polonorum pragnie aktywnie uczestniczyć w tej najważniejszej obecnie, światowej dyskusji.

Uczestnicy Kongresu pracować będą w pięciu interdyscyplinarnych sekcjach tematycznych:

1. Media – komunikacja – społeczeństwo,
2. Zdrowie – człowiek,
3. AI – kwanty – nowe technologie,
4. Zmiany klimatyczne – zrównoważony rozwój,
5. Państwo – gospodarka – demokracja.

INFORMACJE ORGANIZACYJNE

Do udziału w Kongresie zapraszamy wszystkich Humboldtczyków, niezależnie od formalnej przynależności do SHP, prosząc o możliwie szybką rejestrację wstępną (do 15 marca 2026 r.), aby bez zwłoki móc realizować dalsze kroki organizacyjne. Wzorem poprzednich kongresów SHP organizatorzy planują pokryć koszt noclegów wszystkich uczestników. Opłata konferencyjna w przypadku wczesnej rejestracji będzie wynosić 350 zł, zaś dla Członkiń i Członków SHP, którzy mają uregulowane składki członkowskie za 2024, 2025 i 2026 r. - 300 zł.

W ramach Kongresu przewidujemy możliwość zaprezentowania wyników badań prowadzonych zarówno przez Członkinie i Członków SHP, jak i młodych naukowców prowadzących swoje badania pod skrzydłami Humboldtczyków. W związku z tym zapraszamy do zgłaszania propozycji własnych wystąpień naukowych w ramach poszczególnych sesji, a także propozycji zaproszenia w charakterze referentów innych wybitnych naukowców.

Prosimy także o zgłaszanie młodych badaczy i doktorantów, potencjalnych kandydatów do stypendium Fundacji Alexandra von Humboldta, którzy w ramach Kongresu zaprezentują wyniki swoich badań. Przewidujemy zapewnienie im bezpłatnego udziału w Kongresie. Najciekawsze zgłoszenia zostaną włączone do regularnych sesji kongresowych.

Obrady Kongresu będą miały miejsce w Bibliotece Uniwersytetu Gdańskiego (ul. Wita Stwosza 53, Gdańsk).

REJESTRACJA

KONTAKT